Έργο της «Γοργύρα»

1.Καταγραφή των 21 Οχυρών της Γραμμής ΜΕΤΑΞΑ.

Μετά από 10ετή (2006-2016) έρευνα, εντοπίσαμε το σύνολο των 21 οχυρών περιόδου 1936-40 που διασώζονται σήμερα, περπατήσαμε περισσότερα από 30 χλμ. υπόγειων στοών και καταφυγίων και καταγράψαμε περισσότερα από 350 ενεργητικά σκέπαστρα. Για πρώτη φορά δημοσιεύτηκαν φωτογραφίες από τα δυσπρόσιτα οχυρά ΜΠΑΜΠΑΖΩΡΑ, ΜΑΛΙΑΓΚΑ, ΚΑΣΤΙΛΛΟ και ΜΑΛΙΑΓΚΑ.

2.Χαρτογράφηση του Οχυρού ΝΥΜΦΑΙΑ.

Το σχεδιάγραμμα με την κάτοψη του Οχυρού ΝΥΜΦΑΙΑΣ στερούνταν από τα αρχεία της  Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού (Δ.Ι.Σ.). Την περίοδο 2010-12 πραγματοποιήσαμε τη λεπτομερή καταγραφή των ενεργητικών σκέπαστρων  και υπόγειων καταφυγίων του Οχυρού ΝΥΜΦΑΙΑ και την αποτύπωσή της κάτοψης του οχυρού σε κλίμακα 1:1.000. Η υπόψη μελέτη υποβλήθηκε στη Δ.Ι.Σ. και κατόπιν αξιολόγησης της, εντάχθηκε στο αρχειακό της υλικό.

3.Χαρτογράφηση του Οχυρού ΕΧΙΝΟΣ.

Το σχεδιάγραμμα με την κάτοψη του Οχυρού ΕΧΙΝΟΣ στερούνταν από τα αρχεία της  Δ.Ι.Σ. Το καλοκαίρι του 2015, μας ζητήθηκε από το Διοικητή του Δ΄ Σώματος Στρατού να χαρτογραφήσουμε το Οχυρό ΕΧΙΝΟΣ. Για δύο μήνες εργαστήκαμε μεθοδικά και παρά τις εκτεταμένες καταστροφές του οχυρού από τις βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής της περιόδου 1941-44, ολοκληρώσαμε την κάτοψη του οχυρού σε κλίμακα 1:2.000, την οποία και υποβάλλαμε στο ΓΕΣ.

4.Εντοπισμός και καταγραφή του «σύνθετου έργου» του Οχυρού ΙΣΤΙΜΠΕΗ.

Συμφωνά με τα αρχεία της Δ.Ι.Σ. ένα από τα ενεργητικά σκέπαστρα του  Οχυρού ΙΣΤΙΜΠΕΗ, ήταν σύνθετο έργο που αποτελούνταν από παρατηρητήριο – διπλό πολυβολείο – αντιαρματικό 37 χιλ., αντίστοιχο του οποίου είχε κατασκευαστεί μόνο στο οχυρό ΝΤΑΣΑΒΛΗ. Το υπόψη έργο δεν αποτυπώνεται στην κάτοψη του οχυρού ΙΣΤΙΜΠΕΗ κλ. 1:1.000, όπως διασώζεται σήμερα στη Δ.Ι.Σ. Την άνοιξη του 2013 εντοπίσαμε και καταγράψαμε το σύνθετο έργο.

Εντοπισμός και καταγραφή του Σημείου Στηρίγματος «Αντλιοστασίου», βορειοανατολικά του Οχυρού ΠΑΛΗΟΥΡΙΩΝΕΣ.

Το Σημείο Στηρίγματος Αντλιοστασίου κατασκευάστηκε την περίοδο 1936-39, στην δυτική όχθη του ποταμού Στρυμόνα, βορειοανατολικά του οχυρού ΠΑΛΙΟΥΡΓΙΩΝΕΣ. Αποστολή του η υδροδότηση του οχυρού ΠΑΛΙΟΥΡΓΙΩΝΕΣ, η κάλυψη του οχυρού από ανατολικά, καθώς και ο έλεγχος της οδού ΤΟΠΟΛΝΙΤΣΑ-Γέφυρα ΣΤΡΥΝΟΝΑ-Ν.ΠΕΤΡΙΤΣΙ.

Tον Σεπτέμβριο του 2014, ξεκινήσαμε την προσπάθεια για τον εντοπισμό του μόνιμου έργου του Σ.Σ. Αντλιοστασίου. Η ολοκλήρωση της προσπάθειας επιτεύχθηκε τον Σεπτέμβριο του 2015.

6.Τρισδιάστατης (3D) απεικόνιση «Αντιαρματικού Περιπολίου».

Τα «αντιαρματικά περιπόλια» ήταν ειδικά σκέπαστρα και κατασκευάζονταν σε εδαφικές πτυχές κοντά σε δρόμους, σε σημεία που δεν μπορούσαν να παρακαμφθούν. Διέθεταν πυροβόλο 75 χιλ. με σύστημα εξαερισμού, πολυβόλο, χώρο για την διαμονή της φρουράς, αποθήκη και μικρό μαγειρείο. Την περίοδο 1936-1940 κατασκευάστηκαν συνολικά 24 «αντιαρματικά περιπόλια», με αποστολή την έμφραξη οδών, την καταστροφή των παρουσιασθέντων εχθρικών αρμάτων και την απαγόρευση γεφύρωσης του χάσματος επί της οδού που προκαλούσε η ανατροπή της «αντιαρματικής γέφυρας».

Εντοπίσαμε σε άριστη κατάσταση ένα  «αντιαρματικό περιπόλιο» στο όρος Μπέλες σε υψώμετρο 1.050 μέτρα και το αποτυπώσαμε  σε κλίμακα 1:50, ενώ για πρώτη φορά αποτυπώθηκε τρισδιάστατα ( 3d)  οχυρωματικό έργο της «Γραμμής Μεταξά».

7.Εντοπισμός του Κέντρου Αντιστάσεως (Κ.Α.) 1.120 «Γιάννοβα» στο όρος Μπέλες (Κερκίνη).

Tον Οκτώβριο του 2015 εντοπίσαμε το τριπλό πολυβολείο Π9 σε υψόμετρο 1.120 μέτρων  βορειοδυτικά του χωριού Άνω Πορρόϊα. Είναι το δυτικότερο έργο της Γραμμής ΜΕΤΑΞΑ. Άνηκε στο Κέντρο Αντιστάσεως (Κ.Α.) 1.120 «Γιάννοβα».

Κατά τη γερμανική εισβολή, η φρουρά του Π9 παρέμεινε  στο πολυβολείο αρνούμενη να εγκατάλειψη τη θέση της  και  έβαλε εναντίον  των γερμανικών δυνάμεων μέχρι εξάντλησης των πυρομαχικών της, ακόμα και όταν η τοποθεσία είχε διασπαστεί.

8.Εντοπισμός και καταγραφή του αντλιοστασίου του Οχυρού ΕΧΙΝΟΥ.

Στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της καταγραφής του οχυρού ΕΧΙΝΟΣ, εντοπίσαμε τον Αύγουστο του 2016 το αντλιοστάσιο του οχυρού. Αποστολή του ήταν η υδροδότηση του οχυρού ΕΧΙΝΟΥ, καθώς η συλλέκτρια δεξαμενή βρίσκονταν σε χαμηλότερο υψόμετρο από εκείνο της δεξαμενής του οχυρού.

Είναι από τα πλέον ελάχιστα έργα της οχύρωσης ΜΕΤΑΞΑ, που έχουν διασωθεί ανέπαφα, καθώς οι βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής της περιόδου 1941-44 αφαίρεσαν μόνο την βενζιναντλία, ενώ δεν έχουν γίνει παρεμβάσεις από την ανακατασκευή της οχύρωσης που έλαβε χώρα τη δεκαετία του 70΄.

9.Εντοπισμός του Σημείου Στηρίγματος «Τράνας» στο Βώλακα.

Εκτός από τα 21 γνωστά Οχυρά, η Γραμμή ΜΕΤΑΞΑ συμπληρώνονταν από δεκάδες «Σημεία Στηρίγματος» και «Κέντρα Αντιστάσεως», που αποτελούνταν από ομάδες μεμονωμένων σκυρόδετων πολυβολείων. Το Σ.Σ. «Τράνας» αποτελούσε το δυτικό Σημείο Στηρίγματος της οχυρωμένης τοποθεσίας του Βώλακα. Κατασκευάστηκε την περίοδο 1936-40 σε υψόμετρο 1.367 μέτρων και συμπλήρωνε την αποστολή του Οχυρού ΚΑΣΤΙΛΛΟ.

Tον Οκτώβριο του 2016 εντοπίσαμε το Σ.Σ. «Τράνας» του οποίου τα ενεργητικά σκέπαστρα είχαν καταστραφεί από τις βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής της περιόδου 1941-44.

10.Εντοπισμός των αντιαρματικών έργων στη «διάβαση της Νέας Καρβάλης»

Μεταξύ των νότιων απολήξεων του όρους Λεκάνης και της θάλασσας, δημιουργείται ένας διάδρομος, από τον οποίον μηχανοκίνητες εχθρικές δυνάμεις, μπορούν να κινηθούν από Ξάνθη προς Καβάλα και από εκεί προς Θεσσαλονίκη.

Για την έμφραξη της διάβαση της Νέας Καρβάλης  κατασκευάστηκαν την περίοδο 1936 – 40 δύο αντιαρματικές τάφροι, καθώς και πυροβολεία 75 χιλ. και διπλά πολυβολεία, για την απαγόρευση γεφύρωσης τους από εχθρικές δυνάμεις. Η οχύρωση της περιοχής συμπληρώνονταν από  αντιαρματικά εμπόδια με σιδηροτροχιές και κορμοξυλία καθώς και πυροβολεία 75 χιλ. που υποστήριζαν τα κωλύματα.

11.Εντοπισμός του Σημείου Στηρίγματος «Γκαμήλα» επί του υψώματος «Γεντί Κουλέ» στο όρους Μπέλες.

Το Σημείου Στηρίγματος «Γκαμήλα» βρίσκεται στο ύψωμα «Γεντί Κουλέ» (υψ. 1.740 μέτρα) 3,5 χιλιόμετρα δυτικά του Οχυρού ΠΟΠΟΤΛΙΒΙΤΣΑ και άνηκε στο Κέντρο Αντιστάσεως (Κ.Α.) Ρουπέσκο.  Αποτελούνταν από δύο (2) σκυρόδετα πολυβολεία, τα  Π2 και Π2α, που είναι τα δύο εκ των δέκα σκυρόδετων πολυβολείων  που θωράκιζαν το δυτικό Μπέλες.

Η προσέγγιση  των πολυβολείων επιτεύχθηκε τον Μάιο του 2017  μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες, καθώς είναι η πιο δυσπρόσιτη τοποθεσία που οχυρώθηκε την περίοδο 1936-40. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η μεταφορά των υλικών οχύρωσης για την κατασκευή των πολυβολείων έγινε μα καμήλες.